Ekonomi

Reel faiz negatif mi pozitif mi?

Ekonomi uzmanı Alaattin Aktaş, yüzde 55 olarak belirlenen reel faizin negatif mi pozitif mi değerlendirilmesi gerektiğini ele aldığı yazısında, bu iki görüşün taban tabana zıt olmasına rağmen ikisinin de doğru olabileceğini belirtti “hesaplama yöntemi yanlış, pratiğe dökülmüş yaklaşım doğru.” diye yazdı.

Aktaş’ın “Şu reel faiz meselesi” başlıklı yazısının bir bölümü şöyle:

“Nasıl oluyor da birbiriyle taban tabana zıt iki görüş ortaya konulabiliyor; bir kesim ısrarla reel faizin negatif olduğunu dile getirirken diğer kesim ’Reel faiz pozitif’ diyebiliyor, işte bugün bu konu üstünde durmak istiyorum.

NİYE NEGATİF?

Biraz önce de belirttim; artık klasikleşmiş ve genel kabul görmüş bir yaklaşım, bir hesaplama yöntemi var.
Bu yaklaşıma göre reel faiz negatif, evet negatif. Ama bu hesaplama yöntemi doğru mu; görünürde doğru gibi de gerçekte değil.
Bu yöntemde yapılan şu:
– Açıklanmış son enflasyon kaç, yüzde 67…
– Nominal faiz kaç, yüzde 55-56…
– Görüldüğü gibi nominal faiz enflasyonun altında, demek ki reel faiz negatif.
İlk izlenim olarak bu yaklaşım doğru görünüyor ama gözden kaçırılan bir detay var.
Yüzde 67 enflasyon geride kalan bir yılın oranı, yani Mart 2023-Şubat 2024 döneminin oranı. Yüzde 55-56 faiz ise önümüzdeki bir yıl için vaat edilen oran. Dolayısıyla enflasyon geride kalan bir yılın, faiz önümüzdeki bir yılın; bu yüzden iki oranı kıyaslamak yanlış.
Bugünden geriye bakıp gerçekleşmiş, yaşanmış, bitmiş enflasyonu önümüzdeki bir yılın faiziyle kıyaslamak doğru olabilir mi?

NEDEN POZİTİF?

Bu sorunun yanıtı bir anlamda önceki bölümde var zaten…

Merkez Bankası’nın tüm bankalar ortalamasını gösteren verilerine göre 15 Mart itibarıyla üç aya kadar vadeli mevduatın yıllık bileşik faizi yüzde 55.66 düzeyinde. Üç aya kadar vadeli mevduatın çok büyük ağırlıkla 32 gün vadeli olduğunu da biliyoruz.

Bu faizin, Merkez Bankası’nın politika faizinin yüzde 50’ye yükseltilmesinden önce oluşan oran olduğunu da dikkate almakta yarar var. Politika faizinin yükselmesiyle birlikte mevduat faizlerinde de artış oldu. 15 Mart’ta yüzde 55.66 olan faizi, 22 Mart verilerinde muhtemelen daha da yukarıda göreceğiz.

Ağırlıkla 32 gün vadeli mevduata uygulanan yıllık bileşik yüzde 55.66 faiz, yaklaşık olarak basit 49 faize denk geliyor. Bu faizden yüzde 5 stopaj kesintisi yapıldığını da hatırlatalım.

Şimdi bu verileri aktardıktan sonra gelelim bu faizin nasıl pozitif olduğuna, olabileceğine…

Bu faizin enflasyonu yenip pozitif olabilmesinin çok temel bir koşulu var:

‘Önümüzdeki dönem için açıklanan enflasyon tahmininde kalınırsa, kalınabilirse!’

SORUN DA BU!

Zaten faizi, bu faizin verileceği dönem için tahmin edilen enflasyon ile değil de geride kalan dönemde yaşanan enflasyonla kıyaslamanın altında da bu yatıyor; açıklanan enflasyon tahmininde kalınamayacağı varsayımı.

Doğrusu böyle düşünenleri eleştirmek de pek mümkün değil. Türkiye’de enflasyon tahminleri ne zaman tutmuş ki; hele hele son yıllarda.

Bu köşede 11 Mart’ta detaylı olarak yazdığım bir oran vardı, hatırlatmak isterim. Eğer Merkez Bankası’nın enflasyon tahminleri bire bir tutarsa bu yılın mart ayından başlayarak önümüzdeki bir yılda tahmin edilen enflasyon yüzde 25, evet yalnızca yüzde 25. Kastettiğim bu yılın yüzde 36’lık enflasyon tahmini değil; lütfen dikkat marttan itibaren bir yıldaki orandan söz ediyorum.

Mevduat faizinin son veriye göre yüzde 55’lerde olduğunu belirttim. Merkez Bankası’nın politika faizinin uzun süre böyle gideceği ortada, hatta belki önümüzdeki aylarda yeni artışlar ve bağlı olarak mevduat faizinde de daha yüksek oranlar görebiliriz.

Mevcut duruma bakalım; önümüzdeki bir yılın faizi yüzde 55, belki daha da artacak, buna karşılık yine önümüzdeki bir yılın enflasyon tahmini yüzde 25.

Güvenilir, ne zaman ne yapacağı bilinir bir siyasi iktidar olsa bu faiz ve bu enflasyon tahmini karşısında herkes koşup parasını mevduata yatırır. Düşünsenize yüzde 55 faiz, yüzde 25 enflasyon, hadi bilemediniz yüzde 30 olsun; buna göre yüzde 19-24 aralığında bir reel faiz.

Bugün 100 lira olan paranız bir yıl sonra 155 liraya çıkıyor; enflasyon ise 100’den 125, en fazla 130’a!

Böyle bir gerçekleşmenin olacağını görseniz uğraşır mısınız dövizle, altınla ya da benzer araçlarla.

Ama kağıt üstünde bir yıl sonra yüzde 25 olarak vaat edilen enflasyonda kalınabileceğine inanmıyorsunuz ki! Haksız da değilsiniz ki; geçmişte de hep benzeri vaatler dile getirilmiş ama inanan çoğunlukla kayba uğramış.”

(EKONOMİ SERVİSİ)

haberfindikli.com.tr

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort
istanbul escort